ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ
Ἱερὰ Μονὴ τοῦ ὄρους Σινᾶ μαζὶ μὲ ὅλη τὴν χερσόνησο τοῦ Σινᾶ ἀποτελεῖ τὴν αὐτόνομη Ἀρχιεπισκοπὴ Σινᾶ, Φαρὰν καὶ Ραϊθώ, ἡ ὁποία ἐντάσσεται πνευματικὰ στὸ σύνολο τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καὶ ἀκολουθεῖ τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες τῶν ὀκτὼ Οἰκουμενικῶν Συνόδων.
Τοὺς πρώτους μ.Χ. αἰῶνες ἡ Ἱερὰ Μονὴ Σινᾶ ὑπαγόταν στὴν Ἐπισκοπὴ Φαρὰν τοῦ Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων. Μετὰ τὴν κατὰ τὸν Ζ΄ αἰῶνα ἀραβικὴ κατάκτηση τῆς χερσονήσου τοῦ Σινᾶ καὶ τὸν ἐξισλαμισμὸ τῶν χριστιανῶν τῆς Φαρὰν καὶ ὅλου τοῦ Σινᾶ, ἡ ἕδρα τῆς Ἐπισκοπῆς τῆς Φαρὰν μετεφέρθη στὴν Μονὴ τοῦ Σινᾶ καὶ ὁ Ἡγούμενος αὐτῆς ἀνεβαθμίσθη σὲ Ἀρχιεπίσκοπο, τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου καὶ μνημονεύεται στὶς ἱερὲς Ἀκολουθίες. Ἔκτοτε καὶ σύμφωνα μὲ τὶς ἀποφάσεις τοπικῶν Συνόδων καὶ Ὀρθοδόξων Πατριαρχῶν ἀλλὰ καὶ τὴν ἱσχυρὴ ἀρχαία παράδοση, ἡ Μονὴ τοῦ Σινᾶ κατέχει τὸ μοναδικὸ προνόμιο στὴν Ὀρθόδοξη Χριστιανοσύνη νὰ εἶναι πνευματικῶς «ἀδούλωτος, ἀσύδοτος, ἀκαταπάτητος, πάντῃ καὶ παντὸς ἐλευθέρα», θεωρουμένη καὶ ὡς Αὐτοκέφαλος Ἐκκλησία. Διοικουμένη ἀπὸ τὴν Γενικὴ Συνέλευση τῆς Σιναϊτικῆς Ἀδελφότητος καὶ τὴν Ἱερὰ τῶν Πατέρων Σύναξη, προεδρεύοντος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Σινᾶ, δὲν ὑπάγεται σὲ κανένα Πατριαρχεῖο ἢ Σύνοδο. Ἀκόμη καὶ ὁ Ἀρχιεπίσκοπός της ἐπέχει στὴν Ἀδελφότητα θέση Ἡγουμένου, ἀσκώντας τὰ ἀρχιερατικά του καθήκοντα κατὰ τὴν θεία Λατρεία καὶ ἐπὶ τοῦ ἐκτὸς Μονῆς ὀρθοδόξου ποιμνίου.
Ὁ Ἡγούμενος τῆς Μονῆς καὶ Ἀρχιεπίσκοπος Σινᾶ ἐκλέγεται ἐλευθέρως ἀπὸ τὴν Γενικὴ Συνέλευση τῆς Σιναϊτικῆς Ἀδελφότητος καὶ στὴν συνέχεια, μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου Ἀρχιερέως εἰς τὸ Σινᾶ, χειροτονεῖται Ἀρχιερεὺς τιμῆς ἕνεκεν καὶ γιὰ λόγους ἱστορικῆς μνήμης παρὰ τοῦ Πατριάρχου Ἱεροσολύμων, τὸν ὁποῖο, λόγῳ τῆς χειροτονίας, μνημονεύει ὁσάκις ἱερουργεῖ ὁ ἴδιος.
ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ὁ Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Δοσίθεος ἐξέδωσε τὸ 1690 σχετικὸν Γράμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ρητῶς: διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου τοῦ Ἁγίου Σινᾶ Ὄρους, καὶ τῶν ἐκεῖσε ἐνασκουμένων Πατέρων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ἐκείνου τοῦ Σεβασμίου Μοναστηρίου, νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος κατά πάντα τρόπον τὸ Συνοδικὸν τοῦ ἀοιδίμου Πατριάρχου κὺρ Ἰερεμίου, ἤγουν ἡμεῖς καὶ οἱ μεθ᾿ ἡμᾶς Πατριάρχαι τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ ἡ περί ἡμᾶς Ἀρχιερατικὴ καὶ πατρικὴ Σύνοδος, δὲν ἔχομεν μήτε εἰς τὸν ἐπίσκοπον, μήτε εἰς τοὺς Πατέρας τοῦ Μοναστηρίου ποτέ καμμίαν ἐξουσίαν.
Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Γαβριὴλ Δ΄ ἐξέδωσε τὸ 1782 Σιγίλλιον, εἰς τὸ ὁποῖον μεταξὺ πολλῶν ἀναφέρει χαρακτηριστικῶς περὶ τοῦ Σινᾶ: μηδαμῇ μηδαμῶς οὐδέποτε ὑπήχθη ἡ Μονὴ ἅμα καὶ Ἀρχιεπισκοπὴ αὕτη εἰς ὑπακοήν, καὶ ὑποταγήν καὶ δουλαγωγίαν ἢ ἕνωσιν, καὶ δασμοδοσίαν Θρόνου τινὸς Πατριαρχικοῦ, οὔτε τοῦ Ἀλεξανδρείας, οὔτε τοῦ Ἀντιοχείας, οὔτε τοῦ Ἱεροσολύμων, ἀλλ᾿ οὔτε ἄλλου τινός, ἀλλ᾿ ἀνέκαθεν καὶ ἀπ᾿ ἀρχῆς καὶ διεφυλάχθη καὶ διετέλεσε, καὶ μέχρι τοῦδε διατελεῖ αὐτόνομος, αὐτοδέσποτος, ἐλευθέρα, ἀσύδοτος, καὶ ἀκαταπάτητος, καὶ μηδενὶ Θρόνῳ ὑποκειμένη. Καὶ ἐπίσης: Μένωσι δὲ καὶ ὧσιν ἐσαεὶ ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸν ἑξῆς ἅπαντα χρόνον, ἕως ὅτου ὁ ἥλιος τὸν ἴδιον περιτρέχει κύκλον, ἥ τε Ἱερὰ καὶ Βασιλικὴ Μονή, καὶ Ἀρχιεπισκοπὴ αὕτη, καὶ ὁ ἐν αὐτῇ Ἱερώτατος Ἀρχιεπίσκοπος ἅμα καὶ Ἡγούμενος συνημμένοι καὶ συνωμένοι τῷ χρόνῳ, τῷ τρόπῳ, τῷ λόγῳ, τῇ τε ἐγκυκλίῳ φιλοφροσύνῃ, καὶ τῇ τοῦ βίου ὀρθότητι, καὶ ἐλεύθεροι, ἀσύδοτοι, ἀδούλωτοι, καὶ ἀκαταπάτητοι, καὶ ὑπέρτεροι, καὶ ἀνώτεροι, καὶ καθ᾿ ὑπεροχὴν ὑπερκείμενοι πάσης ὑποταγῆς καὶ δουλαγωγίας, ἢ σχέσεως καὶ ἀναφορᾶς εἴς τινα τῶν Πατριαρχικῶν Θρόνων, μὴ δυναμένων οὔτε τοῦ Ἀλεξανδρείας, οὔτε τοῦ Ἀντιοχείας, οὔτε τοῦ Ἱεροσολύμων τῶν Ἁγιωτάτων Πατριαρχῶν, οὔτε ἄλλου τινὸς ἐκτεῖναι ἐπὶ τῇ Μονῇ ἅμα καὶ Ἀρχιεπισκοπῇ ταύτῃ, ἢ ἐπὶ τοῖς ἐν αὐτῇ Πατράσι χεῖρα ἐξουσίας.
Κατὰ τὰ ἔτη 1932-1968 τουλάχιστον, στὸ Ἁγιοταφιτικὸν Ἡμερολόγιον, τὸ παλαίφατον Πατριαρχεῖον Ἱεροσολύμων συγκαταλέγει τὴν Ἀρχιεπισκοπὴ Σινᾶ στὶς Αὐτοκέφαλες Ἐκκλησίες.
